4440 » Yakalı toy » Houbara bustard » Chlamydotis undulata Birds of Turkey
4440 » A  
Yakalı toy » Houbara bustard » Chlamydotis undulata
Yakalı toy
Monthly graph of recordsMonthly graph of records
Habitats
Biological Information

55-65 cm130-150 cmNo value

Number of Eggs2-4 unit(s)

Editor information

Bird Species Yakalı toy
Species Supervisorrousettus 
First entry related to this species26.06.2008 19:43
Last updated byrousettus 
Last update24.11.2014 23:51
Number of revisions20

The Best Ones

Description
Eşeyler birbirine benzemekle birlikte; dişiler biraz daha küçük ve sırtı daha grimsi tondadır.
Pekçok çalışmada kabul gördüğü üzere, Güneydoğu Asyadaki macqueenii geçerli sayılırsa, Türkiyeden bilinen kayıtları Ch. undulata değil, Ch. macqueenii şeklinde olmalıdır. Bu nedenle sitedeki tür adı gözden geçilmelidir. Kuzeybatı Afrika'daki Ch. undulata'dan (45-65 cm) azıcık daha büyüktür (55-65 cm).
Ch. macqueeniide uzun tepe tüyleri siyah, kenarları beyazdır. Kur gösterisinde gaganın üzerine kadar uzatılır. Göğüs tüyleri tekdüze bozdur. Boyun yanlarındaki püsküllü tüylerin orta kısmında beyaz bir bant dışında gerisi siyahtır. Sırt tarafı daha pembemsi soluk kahverengi ve koyu çapraz düzendeki bantlar ve okucu benzeri desenler görülür. Kuyrukaltı benekli ve çizgilidir. Ch. undulatada ise sırt tarafı krem rengine çalan kum rengi kahvemsi ve daha çok çapraz bantlıdır. Uzun tepe tüyleri beyazdır ve nispeten kısa kaldığından gösteride gagaya kadar ulaşmaz. Göğsü ve kuyrukaltı beyazdır.

Habitat
Subtropik ve tropikal tipteki kuru savanlar ve çalılıklar ile çöller, çayırlık ve bozkırlarda yaşar. Özellikle kumlu ve taşlı yarı çöl gibi açık alanları tercih eder.

Distribution
Yakalı Toy, türün Latince adından gelmektedir. Chlamy: Yakalı, kürk yakası ve otis: Toy kuşu anlamındadır. İngilizce adı Houbara, Arapça adından alınmıştır.
Dünya dağılımı: Türkiye dışında Azerbaycan; Rusya Federasyonu; Ermenistan; Türkistan (Kazakistan, Moğolistan, Özbekistan, cikistan, Türkmenistan) ve Güney Asya (Afganistan, Pakistan, Hndistan, Bhutan; Nepal; Çin); Ortadoğu (İran, Irak, Suriye, İsrail, Filistin, Ürdün, Katar, Kuveyt, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Umman ve Yemen), Kuzey Afrika (Mısır; Libya, Cezayir, Tunus, Moritanya, Fas, Kanarya Adaları (İspanya))da doğal dağılım gösterir. Avrupa (Malta, İtalya, Fransa, Portekiz, İsviçre, Hollanda, Belçika, İngiltere, Almanya, Polonya, Slovenya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Danimarka, Finlandiya, İsveç, Litvanya, Ukrayna, Romanya ve Yunanistan), Sudan, Lübnan ve Kıbrıs`ta ise tesadüfi (rastlantı) kayıtları vardır.
Son zamanlarda Güneydoğu Asyadaki populasyonları, önceleri Ch. undulatanın alttürü sayılan Ch. macqueenii adıyla ayrı tür yapılmıştır. Bu durumda Türkiye için Ch. undulata değil, Ch. macqueenii adı kullanılmalıdır. Bu iki tür, Sina Yarımadasında birbirinden ayrılmaktadır. Bunlardan Ch. undulata, Sinadan itibaren Kuzey Afrika ve Kanarya Adalarında dağılım göstermektedir.
Türkiye'den 1-2 kaydı vardır. Bunlar genellikle Kumerloeve'in çalışmalarında geçen, soru işareti de taşıyan kayıtlardır. 1912 kaydından 101 yıl sonra Karapınar (Konya) yakınlarında yaralı olarak bulunan kuşun acemice yapılan tedavisinden sonra verici takılıp salınmasını takiben hala bir veri alınamamış (alındıysa da paylaşılmamış)tır.

Diet
Tohumlar ve danelerin yanısıra böcekler gibi omurgasızları ve küçük omurgalıları yiyen omnivor bir türdür.

Biology
Yere bıraktığı 2-4 yumurta ile kuluçkaya yatar.

Migration
Kuzey Afrika ve Arabistan Yarımadasındaki populasyonları genelde yerli, kısmen göçücüdür. Orta Asya ve Çin taraflarındakiler ise göçmendir. Hindistan, Pakistan, İran ve kısmen Ortadoğuda büyük sayılarda toplanarak kışı geçirirler.
Türkistan çöllerinde yaklaşık 4000 km mesafeye göç ettikleri ve bu sırada günde ortalama 267 km kat ettikleri tespit edilmiştir.

Population
IUCN tarafından VU A2bcd+3bcd olarak kırmızı listeye alınan bu tür, Türkiye`de bölgesel olarak tükenmiş (RE) olarak gösterilmektedir.
Son 20 yıl içerinde türün populasyonlarında önemli azalmalar görülmektedir. Nesli hızla tükenen türlerdendir. Bölge bölge % 25 ile 50 civarında azalmalar vardır. Öyleki 1994te Düşük Risk Altında (LC), 2000'de Tehlike Sınırında (NT), 2004'te Hassas (VU) olarak listelenmiştir. Aşırı avlanma yanısıra Körfez Ülkeleri (özellikle B.A.E.)nde yaygın bir "gelenek" olan doğancılık (falconary) ile aşırı avlanmaları yörede neslinin tükenme derecesine gelmesini sağlamıştır. Bu amaçla (doğancılıkta kullanılmak üzere) suni döllenme yoluyla üretimi giderek yaygınlaşmaktadır.

Behaviors
Yaka tüylerini kabartarak, ilginç bir kur dansı yaparlar.
Düşmanlarına karşı ilginç bir savunma mekanizması vardır: Urdunde yapılan gözlemlere göre; Yakalı Toy, kendisine saldıran yırtıcıların yüz kısmına pisler ve yırtıcı top gibi yere düşer. Dışkının kokusu yakınında durulamayack kadar çok kuvvetli olduğu söylenmektedir (H. Sami, in litt.).

Local Names

Local Names information not found

Call
Çok nadiren öttüğü görülür. Gösteri sırasındaki çağrı sesi, ancak çok kısa mesafeden duyulabilir ve makinalarınkini andıran derinden gelen bir seri çarpma benzeri sesleri işitilir. 12-18 saniye içinde 25-40 kadar nota halinde çıkar.

Differential Diagnosis

Differential Diagnosis information not found

Resources
IUCN, 2008, Redlist, www.iucnredlist.org/search/details.php/4702/all (erişim tarihi: 26.06.2008, 29.10.2008)
Anonymous, 2008, WIKIPEDIA Free Encyclopedia, en.wikipedia.org/wiki/Houbara_Bustard (erişim tarihi: 26.06.2008).
Judas, J., Combreau, O., Lawrence, M., Saleh, M., Launay, F. and Xingyi, G., 2006, Migration and range use of asian houbara bustard Chlamydotis macqueenii breeding in the gobi desert, china, revealed by satellite tracking, Ibis, 148 (2): 343-351.

Photos

outside of Turkey Houbara bustard
25.03.2013 17:19


outside of Turkey Houbara bustard
24.02.2013 22:49


Houbara bustard
24.04.2012 20:42


Houbara bustard
25.03.2013 17:04


All Houbara bustard Photos

Trakus.org
New Species, Documented Species: 435 | Remaining Species: 39
This site has been created by Serhat TİGREL & Serkan KARAOT .
esit.com.tr
trakel.org tramem.org trakus.org doruk.net.tr
© Birds of Turkey: Sponsor ESİT