Ötücü kuşlar (Passeriformes) takımının, Kargagiller (Corvidae) ailesine ait, uzun kuyruğu ve kontrast renkleriyle çok kolay tanınan bir türdür. Gövde ve Renk Dağılımı: Kafası, boynu, sırtı ve göğsünün üst kısmı parlak siyah renktedir. Bu siyah tüyler, ışık açısına bağlı olarak metalik menekşe ve koyu yeşil parıltılar (yanardönerlik) sergiler. Karın kısmı ve omuz bölgesi (skapular tüyler) ise temiz, keskin bir beyazlığa sahiptir. Kanat ve Kuyruk: Kanatları mor, mavi ve yeşil parıltılarla bezenmiş koyu siyah tonlarındadır; uçuş esnasında el uçma tüylerindeki (primerler) geniş beyazlıklar çok belirgin bir kontrast oluşturur. Kuyruğu oldukça uzun, kademeli yapıda ve yeşil-bronz yanardönerliğe sahip koyu siyahtır. Gaga, Bacaklar ve Anatomik Detaylar: Gaga, gözler, bacaklar, kuyruk sokumu ve kıç bölgesi tamamen siyahtır. Eşey ve Yaş Farkları: Erkek bireyler dişilere oranla morfolojik olarak biraz daha iridir. Genç (juvenil) bireyler genel renk paterni açısından yetişkinlere benzese de, siyah tüylerindeki metalik parıltılar çok daha mat, beyaz kısımlar ise kirli tonlardadır ve kuyrukları yetişkinler kadar uzun değildir. Uçuş Yapısı: Havada uzun kuyruğu hemen göze çarpar. Kanat çırpışları derin, güçlü, hafif kesikli fakat hızlıdır; düz hatlı bir uçuş rotası izler.

Uzun kuyruğu, belirgin siyah-beyaz kontrastı ve yanardöner tüyleriyle arazide karıştırılması en zor kuşlardan biridir.

Türkiye\'de neredeyse tüm coğrafi bölgelerde ve çok farklı yükseltilerde karşılaşılan, adaptasyon yeteneği yüksek bir türdür. Başlıca yaşam alanları; açık tarım arazileri, seyrek ağaçlı açık alanlar, çalılıklar, orman kenarları ve bozkırlardır. İnsan yerleşimlerine çok iyi uyum sağladığı için şehir parklarında, büyük bahçelerde, meyve bahçelerinde ve özellikle yiyecek alternatifinin bol olduğu şehir çöplüklerinde yoğun olarak bulunurlar. Yetişkinler yılın büyük kısmını yerleşik bir şekilde çiftler halinde geçirir ve geceleri güvenli, sık çalılıkların veya ağaçların içinde tüneyerek atlatırlar.

Avrupa ve ülkemiz genelinde popülasyonları son derece sağlıklı, istikrarlı ve hatta çoğalan bir artış göstermektedir.

Tam bir hepçildir (omnivore) ve besin bulma konusunda son derece fırsatçıdır. Doğal Diyet: Temel olarak büyük böcekler, tırtıllar, salyangozlar ve solucanlarla beslenir. Bunun yanı sıra tohumlar, tahıllar, yabani meyveler ve ceviz gibi sert kabuklu yemişleri de tüketir. Avcılık ve Leşçillik: Küçük kemirgenleri, kertenkeleleri avlayabilir; diğer kuşların yuvalarını yağmalayarak yumurtalarını ve savunmasız yavrularını yer. Karayollarındaki araç çarpmalarından kalan hayvan leşlerini de sıklıkla tüketirler. Ortak Yaşam & İnsan Atıkları: Otlayan sığırların, atların ve koyunların sırtlarına konarak buradaki kene ve parazit böcekleri ayıkladıkları bilinir. Şehir ortamlarında ise açık çöplüklerdeki yiyecek atıkları ve evcil hayvan mamaları diyetlerinin önemli bir parçasını oluşturur.

Yuva Yapısı: Ağaçların tepeye yakın çatal dallarında, bazen de elektrik veya telefon direklerinin konsollarında çalı-çırpı kullanarak büyük, küre şeklinde ve üstü genellikle kubbe gibi kapalı, korunaklı yuvalar inşa ederler. Yuvanın içini çamur, kökler ve yumuşak otlarla kaplarlar. Kuluçka ve Yavru Dönemi: Dişi kuş yuvaya genellikle 4 ila 7 adet arası yumurta bırakır. Kuluçka süresi 22-24 gün civarındadır ve bu sürede dişi yatar, erkek ise onu besler. Yumurtadan çıkan yavrular yine yaklaşık 22-24 gün boyunca yuvada ebeveynleri tarafından beslenir ve ardından uçma aşamasına gelirler.

Genelde uzun göçler yapmamaktadır. Mevsimsel koşullara göre yüksek ve soğuk yerlerle- alçak ve sıcak yerler arasında göç yaptığı gözlemlenmiştir.

Net bir sayı bilinmemektedir. Avrupa ve Türkiye genelinde popülasyonları son derece sağlıklı, istikrarlı ve hatta birçok bölgede artış eğilimindedir. Avcı baskısının azalması ve şehirsel atıkların artması bu çoğalmayı tetiklemiştir. Bazı ada ekosistemlerinde (örneğin Kıbrıs) diğer endemik veya hassas küçük kuş türlerinin yuvalarını aşırı yağmalamalarını engellemek amacıyla, geçmişte ve dönem dönem nüfuslarını kontrol altında tutmak adına ödüllü avcılık veya sınırlama yöntemleri uygulanmıştır.

Sosyal Yapı: Üreme dönemi dışında son derece sosyal ve gürültücü topluluklar oluştururlar. Özellikle kış aylarında ve zengin beslenme alanlarında büyük gruplar halinde bir araya gelirler. Bölge korumasını (teritoryal savunma) yırtıcı kuşlara veya diğer yabancılara karşı toplu olarak agresif hareketlerle (mobbing) yaparlar. Zeka ve Nesne Toplama: Kuş dünyasının en zeki türlerinden biridir; aynada kendisini tanıyabilen nadir omurgasız dışı canlılardandır. Parlak nesnelere, metal parçalarına, kaşıklara veya folyolara karşı aşırı meraklıdırlar; bu nesneleri incelemek, oynamak ya da yuvalarına saklamak için çalma eğilimlerinden ötürü halk arasında adı \"hırsız saksağan\" olarak anılır. Ekolojik Etki: Küçük ötücü kuşların yuvalarına zarar vermesi ve olgunlaşma döneminde bostanlardaki, meyve bahçelerindeki ürünleri didiklemesi nedeniyle tarım alanlarında bazen zararlı olarak kabul edilirler.

Anadolu\'nun zengin dil kültüründe saksağan için inanılmaz çeşitlilikte yerel isim mevcuttur: Batı ve Güney Anadolu: Sakarof, seksek, yumurtacı, tava sapı, saplıca karga (Bilecik). İç Anadolu: Sakça, ala sahça, ala sakça (Nevşehir, Kayseri civarı). Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Aho (Diyarbakır), akko, akku, gızık, kıjik. Karadeniz: Çiha (Rize), cakak, cakcağan, cakcan, calağan, gacak, garrak, karrak. Diğer Bölgesel İsimler: Alakarga, alagabak, alakabak, alan kese, cebik, culha kuşu, culka kuşu, çakıncık, gecele, kacele, kaç kaç, kaçkaça, kaç kaçan, kanber, kazmalı, kecele, keleker, kel karga, sabuncu, sabuncu kargası, sağrak, sağsak, saplı karga, sasak, sasan. Daha önce girilen ve üyelerimizden gelen isimlendirmeleri burada(aşağıda) görebiliriz. Saksağan-sakarof,seksek,yumurtacı / Denizli ( wolfkenan ) aho (diyarbakır ağzı), akko, akku, alakarga, alagabak, alakabak, alan kese, ala sahça, ala sakça, cakak, cakcağan, cakcan, calağan, cebik, culha kuşu, culka kuşu, çakıncık, çiha (Rize), gacak, garrak, gecele, gızık, kacele, kaç kaç, kaçkaça, kaç kaçan, kanber, karrak, kazmalı, kecele, keleker, kel karga, kıjik, sabuncu, sabuncu kargası, sağrak, sağsak, saplı karga, sasak, sasan, tava sapı, saplıca karga (Bilecik) Kazım Çapacı

Kaba, pürüzlü ve oldukça gürültülü bir ses repertuarına sahiptir. En tipik sesi; tehlike anında ya da heyecanlandığında çıkardığı, hızlıca tekrarlanan, sert ve kıkırdamayı/gıdıklamayı andıran \"çak-çak-çak-çak\" veya \"şrak-şrak\" çığlığıdır. Alakarga başta olmak üzere çevrelerindeki diğer bazı kuşların seslerini taklit etme yetenekleri vardır. İlkbahar aylarındaki kur dönemlerinde, kendi içlerinde şaşırtıcı derecede sessiz, mırıltılı ve melodik şakımalar da yapabilirler.

-The British Trust for Ornithology web sayfası -The Complete Guide to The Birds Of Europe-Princeton University Press -Yard.Doç. Dr. Zeynel Arslangündoğdu -Türkiyeve Avrupanın Kuşları -Kuş Gözlemcisinin Cep kitabı